Χρήσιμες πληροφορίες για το σαπούνι ψυχρής μεθόδου

Από την αρχαιότητα στην βασική δομή της συνταγής του σαπουνιού δεν έχουν αλλάξει πολλά.

Αν ρίξουμε μια ματιά στο παρελθόν, ακόμα και πριν 4800 χρόνια περίπου, οι Βαβυλώνιοι και οι Αιγύπτιοι, έφτιαχναν τα σαπούνια τους με λίπη και μορφές αλκαλικών αλάτων.

Στην εποχή μας, για να παρασκευάσουμε σαπούνια ψυχρής μεθόδου, θα χρειαστούμε τα λίπη (φυτικά έλαια και βούτυρα), καυστική σόδα (υδροξείδιο του νατρίου) και εάν θέλουμε αρωματικά η αιθέρια έλαια, απολεπιστικά, χρώμα, αποξηραμένα βότανα, κα.

Στην ψυχρή μέθοδο, η καυστική σόδα εξουδετερώνεται χωρίς την χρήση εξωτερικών πηγών θερμότητας (θερμή μέθοδος). Η εξουδετέρωση αυτή ονομάζεται σκλήρυνση γνωστή και ως “ωρίμανση” και χρειάζεται 4-6 εβδομάδες περίπου ανάλογα την συνταγή.

Η έλλειψη εξωτερικής πηγής θερμότητας για την σκλήρυνση του σαπουνιού ψυχρής μεθόδου διατηρεί τα συστατικά αναλλοίωτα ώστε να απολαύσουμε τα οφέλη τους κατά την χρήση της μπάρας.

Γιατί να επιλέξουμε την ψυχρή μέθοδο;

Επειδή μπορούμε να φτιάξουμε τα σαπούνια μας όπως ακριβώς τα θέλουμε, να προσαρμόσουμε τις ιδιότητες τους σύμφωνα με τις ανάγκες μας μέχρι το τελευταίο τους συστατικό.

Ακόμα μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την ποιότητα των συστατικών η οποία σίγουρα δεν είναι η ίδια στα σαπούνια μαζικής παραγωγής.

Μια σύντομη περίληψη της διαδικασίας είναι η εξής:

Ανάμιξη της καυστικής σόδας στο νερό. (Πάντα ρίχνουμε την καυστική σόδα στο νερό και ποτέ το νερό στην καυστική σόδα).

Ανάμιξη του μίγματος καυστικής σόδας-νερού στο μείγμα με τα λίπη.

Ανάδευση ώστε να φτάσουμε στο επιθυμητό ίχνος.

Προσθήκη χρώματος.

Προσθήκη αρωματικών η αιθέριων ελαίων, απολεπιστικών παραγόντων κλπ.

Χύτευση σε καλούπι η ακόμα και σε σκεύος που έχουμε στην κουζίνα μας και μας βολεύει σε σχήμα και μέγεθος.

Μετά από 24 ώρες μπορούμε να ξεκαλουπώσουμε το σαπούνι μας και να το κόψουμε στο μέγεθος μπάρας που επιθυμούμε.

Σε αυτήν την φάση, αν και οπτικά φαίνεται έτοιμο, τώρα αρχίζει η πραγματική μαγεία. Τις επόμενες 4-6 εβδομάδες το σαπούνι μας σκληραίνει, “ξεκουράζεται ή ωριμάζει” όπως μπορεί να το ακούσετε. Όλη καυστική σόδα εξουδετερώνει τα λίπη που χρησιμοποιήσαμε ενώ η υγρασία από το νερό που υπάρχει στις μπάρες εξατμίζεται αφήνοντας μια συμπαγή και σκληρή μπάρα.

Οροί που μπορούμε να συναντήσουμε για την ψυχρή μέθοδο:

Γαλακτωματοποίηση (emulsification) συμβαίνει όταν το μείγμα νερού-σόδας και λιπών έχει ομογενοποιηθεί και δεν διαχωρίζεται ξανά σταματώντας την ανάδευση.

Σαπωνοποίηση (saponification) είναι η χημική ένωση της καυστικής σόδας με τα λίπη, οπού και το αποτέλεσμα της είναι το σαπούνι.

Ίχνος (Trace). Το ίχνος εμφανίζεται όταν το μείγμα λιπών και καυστικής σόδας γαλακτωματοποιείται κατά την ανάδευση τους. Με απλά λόγια θα λέγαμε ότι ίχνος ονομάζεται το πήξιμο του μίγματος και πηρέ το όνομα του από το φαινόμενο πως αν αφαιρέσουμε λίγο από το υλικό και το ξαναρίξουμε τότε αυτό δεν θα εξαφανιστεί αλλά θα αφήσει το ίχνος του.

Ελαφρύ ίχνος έχουμε όταν το μείγμα είναι αρκετά ρευστό. Μεσαίο ίχνος έχουμε όταν το μείγμα μας έχει αρχίσει και πήζει (κάτι σαν πουτίγκα). Παχύ ίχνος έχουμε όταν το μείγμα μας είναι πια τόσο πηχτό που θα χρειαστούμε κουτάλι για να το τοποθετήσουμε στο καλούπι.

Υπερλίπανση (Superfat). Είναι η διαδικασία κατά την οποία αφαιρούμε ένα ποσοστό, συνήθως 5%, από την καυστική σόδα που χρειάζεται για να γίνει η πλήρης σαπωνοποίηση έτσι ώστε ένα μικρό ποσοστό των λιπών να μην σαπωνοποιηθεί. Αυτό έχει σαν όφελος το παραγόμενο σαπούνι να παρουσιάζει υψηλή ενυδάτωση στο δέρμα μας.